حتما بارها شنیدهاید که بازیهای کامپیوتری یا به اصطلاح بازیهای ویدئویی روی مغز انسان تاثیر منفی دارند اما تحقیقات جدید خلاف این موضوع را نشان میدهند. در این مطلب با بررسی تحقیقات مختلف به این نکته پرداختهایم که تاثیر بازیهای کامپیوتری روی مغزی منفی یا مثبت است.
مطالعات دانشمندان نشان میدهد که بین انجام بازیهای کامپیوتری و تواناییهایی مثل تصمیم گیری و انعطاف پذیری شناختی که مهارتی برای فکر کردن در مورد مفاهیم چندگانه بهطور همزمان توصیف شدهاست ارتباط مستقیم وجود دارد. همچنین بین ساختار مغز افرادی که بازی کامپیوتری میکنند و آنها که اهل چنین بازیهایی نیستند تفاوت بسیاری مشاهده میشود.
دانشمندان در تحقیقاتی مشاهده کردهاند که بازیهای کامپیوتری حجم مغز را افزایش میدهد و مهارتهایی مثل هماهنگی بدن و حرکات، حافظه و نقشه کشی استراتژیک برای حل مشکلات با این بازیها افزایش پیدا میکند. بازیهای کامپیوتری همچنین قادر به درمان انواع گوناگونی از نارساییها و آسیبهای مغزیاند.
بازیهای کامپیوتری و افزایش حجم مغز
مطالعات دانشمندان نشان میدهد که انجام بازیهای استراتژیک به اصطلاح real-time که تغییرات در بازی به صورت لحظه به لحظه و بدون توقف اعمال میشوند، مثل بازی قارچ خور، باعث گسترش ماده خاکستری مغز میشوند. ماده خاکستری لایهای از مغز است که به آن قشر مغزی هم گفته میشود. قشر مغزی بخش بیرونی مغز و مخچه را پوشش میدهد. گسترش ماده خاکستری در اَسبَک یا هیپوکمپوس سمت راست (مرکز یادگیری انسان در مغز) اتفاق میافتد.
هیپوکمپوس مسئول مستقیم حفظ و به یادسپاری خاطرات، سازماندهی اطلاعات و به طور کلی ذخیره حفظیات است. این مرکز همچنین احساسات و حواس پنجگانه را با یکدیگر ارتباط میدهد، برای مثال بو و صدا را با خاطرات ارتباط میدهد و برای همین چنین مواردی ممکن است گهگاه به یادمان بیاید.
قسمتی دیگر از مغز که تحت تاثیر بازیهای کامپیوتری است قشر پیشپیشانی است که به قسمت جلویی مغز گفته میشود و مواردی شامل تصمیم گیری، حل مسئله، برنامه ریزی، کنترل حرکات اندامها و کنترل نبض با هدایت این بخش انجام میشود. همچنین مخچه شامل صدها میلیون رشته عصبی است که اطلاعات را پردازش میکنند. این قسمت همچنین به هدایت هماهنگی حرکات، عضلهها و تعادل میپردازد.
بازیهای اکشن و بالا بردن توجه تصویری
تحقیقات انجام شده همچنین نشان میدهند که انجام بازیهای ویدئویی توجه تصویری را گسترش میدهد. این قابلیت به مغز کمک میکند تا اطلاعات تصویری را پردازش کند و اطلاعات بی ربط را حذف کند. این قابلیت در افرادی که بازیهای ویدئویی انجام میدهند قویتر است. البته این میزان افزایش توجه تصویری با توجه به نوع بازی متفاوت است. مثلا در بازیهایی که نیاز به واکنشهای سریع دارد و باعث توجه بیشتر به تصویر میشود، تاثیر این قابلیت هم بیشتر میشود.
بازیهای ویدئویی و اثرات پیری
بازیهای ویدئویی فقط هم به درد بچهها و جوانترها نمیخورد. این بازیها حافظه افراد بزرگسال را هم تقویت میکنند. در مطالعهای دانشمندان متوجه شدهاند که حافظه افراد ۶۰ تا ۸۵ ساله که بازی کامپیوتری میکنند کمتر آسیب دیده است.
بازیهای ویدئویی و خشونت
با اینکه تا اینجا از اثرات مثبت بازیها حرف زدیم اما همچنان باید اثرات منفی این بازیها را هم در نظر گرفت. تحقیقاتی که در حوزه روانشناسی انجام شده نشان میدهد که بازیهای خشونت آمیز باعث عصبی و خشن شدن بازی کنندهها میشوند. نوجوانان افسرده و غمگین که به دیگران کمتر توجه دارند و قانون مدار نیستند بیشتر تحت تاثیر بازیهای ویدئویی خشن قرار میگیرند.